#7 Reis van Leiderschap – Manon Ketz: van docent naar bestuurder

Heb je altijd geweten dat je het onderwijs in wilde?

‘Mijn vader werkte in het speciaal onderwijs. Hij bereikte bijzondere dingen met kinderen waar anderen geen raad mee wisten. Soms kwamen we ze jaren later tegen in de stad, en hoorde ik wat hij voor hen had betekend. Als kind was ik daarvan onder de indruk. Het was de start van mijn liefde voor het onderwijs. Ik geloof dat werken in het onderwijs over veel meer gaat dan kennis overdragen. Het gaat over betekenis geven.’

Vond je school zelf leuk?

‘In het begin helemaal niet, ik vond het moeilijk. Maar gaandeweg ontdekte ik dat het normaal is om vast te lopen als tiener, en vond ik manieren die me hielpen. Dat ben ik later ook met studenten gaan doen: door de dialoog aan te gaan, en ruimte geven konden ze zelf ontdekken wat ze nodig hadden om te leren. In het begin vonden ze dat maar vreemd, een docent die zo met hen het gesprek aanging in plaats van te zeggen wat ze moesten doen, maar uiteindelijk leverde het veel op.’

Kreeg je deze manier van lesgeven ook mee van je vader?

‘Wij zijn niet voor één gat te vangen,’ was het motto bij ons thuis. Als iets anders loopt dan je verwacht, kun je denken ‘waarom loopt dat nou zo?’ Of je denkt: ‘wat maken we ervan?’ Dat zorgde ervoor dat ik leerde met een zeker enthousiasme te leven, dat ik niet bang ben om het voortouw te nemen.

Al voor mijn dertigste kreeg ik de vraag of ik een ondernemersopleiding wilde door ontwikkelen, terwijl ik zelf geen ondernemer was. Ik besloot te gaan praten met andere ondernemers, te pionieren, ontdekken en onderzoeken. Dat bleek goed bij me te passen. En toen ik goed in het zadel zat dacht ik what’s next?’ Toen ben ik leiding gaan geven. Zo kon ik een grotere groep – professionals, leerlingen, studenten – iets geven.’

Je hebt in je werk met veel verschillende belangen te maken. Hoe ervaar je dat?

‘Ik vind die complexiteit juist leuk. We begeleiden jongeren in de laatste fase van hun vormend onderwijs, bereiden ze voor op hun toekomst. Dat brengt dilemma’s mee: de diplomaresultaten moeten omhoog, maar leerlingen ervaren stress. Samen met mijn collega’s zoek ik naar de balans. Ik werk veel met opgeleide professionals, en stuur hen niet te direct aan. Ik geef richting, maar we bepalen samen wat het beste is voor de school, de leerling en de maatschappij. Komen we er echt niet uit, dan hak ik de knoop door. Maar we dragen samen de verantwoordelijkheid.’

Je bent ook zelf door een transitie gegaan. Kun je daar wat over vertellen?

‘Halverwege mijn loopbaan sprong ik eens uit mijn vel tegen een collega. Dat zette me aan het denken. Zo ben ik bij De School voor Transitie terecht gekomen.

Mijn coach vroeg me mijn levenslijn te tekenen. Ik zag een achtbaan. Ik ben een overlever geworden, altijd bezig met ‘hoe komen we hieruit?’ Ik voelde weinig bij de hoogte- en dieptepunten op mijn levenslijn, wat maakte dat ik soms te snel door wilde. Terwijl je ook af en toe moet stilstaan, voelen wat iets met je doet.’

Jullie volgden ook teamcoaching bij De School voor Transitie. Wat bracht dat?

‘In mijn team zat alles op slot, het was een soort vrieskist. Er was geen contact, niemand sprak zich echt uit. We zijn stap voor stap meer gaan delen rondom de vraag: ‘Hoe was het vroeger bij jou thuis aan de keukentafel?’ Dat bracht warmte en vertrouwen.

Ik vertelde dat ik rond mijn vijftiende bijna was verdronken in de zee, en had ontdekt dat dit mijn neiging om altijd maar door te gaan verklaarde. Het had mijn overlevingsmodus aangezet.

Het uitspreken van die persoonlijke verhalen heeft onze organisatie veiliger en sterker gemaakt. De coaching heeft me geleerd als leider te blijven staan in de draaikolk, om ook als het ongemakkelijk is niet te snel weg te springen. Dat vraagt moed én nieuwsgierigheid. Het is spannend om de dingen die normaal onder tafel blijven te benoemen, om te delen wat er in je omgaat. Maar het is vaak de sleutel om echt verder te komen. Zeker voor leiders.’